ESCO là gì ? Mô hình cung cấp dịch vụ năng lượng mới tại Việt Nam

ESCO là gì?

ESCO là hình thức công ty dịch vụ năng lượng, chuyên cung cấp các giải pháp năng lượng toàn diện bao gồm thiết kế và thực hiện các dự án tiết kiệm năng lượng, bảo tồn năng lượng, cho thuê cơ sở hạ tầng năng lượng,…

Điểm nổi bật của mô hình này là khách hàng sẽ được cam kết về hiệu quả đầu tư và được hỗ trợ các giải pháp tài chính ưu đãi khi triển khai giải pháp tại đơn vị. Thông qua chương trình này, dự án sẽ xác định và đề xuất biện pháp tháo gỡ các rào cản tiến tới xây dựng môi trường đầu tư ESCO hiệu quả, an toàn cho những công ty theo mô hình này tại Việt Nam. Ngoài ra, ESCO còn tạo ra các tiêu chuẩn đối với những nhà cung cấp dịch vụ, làm động lực để họ phải tự hoàn thiện, nâng cao năng lực cạnh tranh và đem lại nhiều lợi ích hơn cho khách hàng.

Lợi ích của ESCO

Lợi ích của ESCO là để giúp đối tác tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và bảo vệ môi trường. Vì vậy, việc tăng cường giới thiệu mô hình ESCO đã trở thành một xu hướng quan trọng, đồng thời đóng góp vào sự phát triển bền vững và bảo vệ môi trường. Trong thời gian gần đây, một số buổi hội nghị và hội thảo đã được tổ chức nhằm tăng cường nhận thức về tầm quan trọng của mô hình ESCO trong việc đảm bảo hoạt động năng lượng hiệu quả.

ESCO sẽ thực hiện gói dịch vụ năng lượng bao gồm lập kế hoạch, xây dựng, lắp đặt, vận hành và bảo trì, tối ưu hóa, đóng góp tài chính,…

ESCO bảo đảm cho các chi phí đầu tư, kết quả tiết kiệm năng lượng và chịu rủi ro về thương mại để thực hiện giải pháp hiệu quả năng lượng và quản lý trong cả thời gian thực hiện dịch vụ.

Chú thích: Hình ảnh được lấy từ trang tin greenyellow

Tóm lại, việc ứng dụng thí điểm mô hình ESCO sẽ là cơ hội để đánh giá hiệu quả, mức độ phản ứng và sự tham gia của khách hàng vào thị trường dịch vụ năng lượng, từ đó có sơ sở đề xuất đến cơ quan có thẩm quyền những cơ chế, chính sách để hỗ trợ phát triển mô hình này. Mô hình ESCO là một giải pháp mới, làm phong phú thêm các giải pháp thực hiện tiết kiệm điện, từ đó góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả trong công tác tiết kiệm điện ở nước ta.

Công ty ESCO – họ là ai ?

Hiện nay, có 3 đối tượng có thể kinh doanh ESCO, đó là:

• Nhóm công ty tài chính
• Nhà cung cấp thiết bị
• Đơn vị tư vấn giải pháp chuyên nghiệp.

Ví dụ như khi các nhà cung cấp thiết bị tư vấn cho khách hàng triển khai dự án ESCO, họ sẽ chỉ khuyến khích khách hàng sử dụng sản phẩm của họ, khách hàng sẽ không có cơ hội lựa chọn những sản phẩm khác mặc dù đối tượng này có ưu thế là hiểu rõ sản phẩm của mình và có thể mang lại lợi ích cho doanh nghiệp thụ hưởng từ lợi thế đó.

Đứng về phía trung lập, các đơn vị tư vấn, cung cấp giải pháp chuyên nghiệp đang có lợi thế nhất trong ba nhóm đối tượng kinh doanh ESCO. Họ có chuyên môn, kinh nghiệm tư vấn, thẩm định, triển khai dự án và đầy đủ thiết bị cũng như phương pháp đo lường hiệu quả của dự án trước khi đầu tư. Phương pháp đo đạc là công cụ đắc lực quyết định hiệu quả đầu tư của một dự án theo mô hình ESCO. Đây chính là điểm khác biệt và nổi trội của loại hình kinh doanh ESCO, nó cũng là điểm nhận dạng để phân biệt đâu là một công ty ESCO thực thụ.

Các gói sản phẩm của loại hình kinh doanh ESCO

• Gói bảo lãnh hiệu quả năng lượng: Công ty ESCO khảo sát, đo đạc, tư vấn và bảo lãnh cho doanh nghiệp vay vốn từ ngân hàng để đầu tư giải pháp tiết kiệm năng lượng (TKNL). Trong loại hình này, công ty ESCO với kinh nghiệm và chức năng của mình, sẽ thẩm định lợi ích của dự án (điều mà hầu hết các ngân hàng tại Việt Nam không thể tự làm được), từ đó ngân hàng sẽ quyết định mức độ tham gia đầu tư.
• Gói chia sẻ lợi nhuận: Công ty ESCO tư vấn và đầu tư thiết bị TKNL cho doanh nghiệp với sự thỏa thuận về việc chia sẻ lợi nhuận sau khi tiết kiệm được. Sau thời hạn thỏa thuận hoàn trả chi phí đầu tư ban đầu giữa hai bên (thường không quá 3 năm), thiết bị sẽ được bàn giao lại cho doanh nghiệp thừa hưởng vô thời hạn. Với loại hình này, lợi nhuận không phải chia cho bên thứ 3 là các tổ chức tài chính như loại hình bảo lãnh hiệu quả năng lượng ở trên mà chỉ thông qua thỏa thuận giữa doanh nghiệp thụ hưởng và ESCO. Tuy nhiên, hạn chế của loại hình này chính là ESCO phải có nguồn lực tài chính vững vàng.
• Gói bảo lãnh tài chính: Ở loại hình này, doanh nghiệp muốn tự mình triển khai giải pháp, nhưng gặp khó khăn về vốn và nhờ ESCO đứng ra bảo lãnh để thu xếp tài chính với ngân hàng. Như vậy, ở đây ESCO sẽ đóng vai trò là một đơn vị thu xếp tài chính.
• Gói mua bán điện: ESCO đầu tư hệ thống trữ điện, sẽ mua điện vào giờ thấp điểm và bán lại vào giờ cao điểm. Đây là loại hình kinh doanh không có lợi về mặt TKNL, nhưng mang lại lợi ích cho quốc gia vì giảm tải vào giờ cao điểm sẽ giúp cắt giảm kinh phí đầu tư cho nhà máy điện. Tuy nhiên, đây là loại hình khó triển khai tại Việt Nam vì các ESCO sẽ không có đủ tiềm lực tài chính để đầu tư các thiết bị trữ điện.

Tùy vào sự hiểu biết và hiện trạng của từng doanh nghiệp mà doanh nghiệp quyết định tham gia đầu tư theo gói sản phẩm nào. Trong 4 gói sản phẩm nói trên, gói bảo lãnh hiệu quả năng lượng sẽ phù hợp với điều kiện ngân hàng Việt Nam bởi phần lớn các ngân hàng chưa có quy trình thẩm định các dự án TKNL và phải cần đến sự hỗ trợ chuyên môn của công ty ESCO.

Trong khi đó, gói sản phẩm bảo lãnh tài chính lại thích hợp nhất với các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay vì họ không có khả năng tự triển khai giải pháp và đủ năng lực tài chính. Tuy nhiên, lãi suất cao và không có quỹ hỗ trợ vẫn là hai rào cản lớn cho tiến trình thực hiện TKNL.

Theo nguồn tổng hợp